Achtergrond_bewerkt_6.1

Opstaan en slapengaan in bezet Gorinchem

mussert_komt28 januari 1935
Mussert, leider van de NSB, houdt toespraak voor een volle zaal in de schouwburgzaal van De Doelen aan de Molenstraat

April 1935
De NSB haalt bij de Statenverkiezingen in april 1935 in Gorinchem een resultaat van 7,55 %
(landelijk 7,91 %). Bij de Kamerverkiezingen in 1937 is 2,94 % van de stemmen in Gorinchem uitgebracht
op de NSB (landelijk 4,21 %).

Mobilisatie_in_Nederland._Militairen_laden_op_de_Tolsteeg_paarden_in28 augustus 1939
Algehele mobilisatie van het Nederlandse leger wordt afgekondigd. In Gorinchem worden oefeningen gehouden voor de luchtbescherming en E.H.B.O.

10 mei 1940
Inval van Duitse troepen. In de vroege ochtend vliegen honderden Duitsevliegtuigen over de stad in westelijke richting. Het garnizoen in Gorinchem bestaat uit ongeveer 1500 militairen van het Nederlandse leger.

11 mei 1940
Het luchtdoelgeschut haalt 's middags een bommenwerper neer,waarbij de 26- jarige vlieger Willy Waczyna om het leven komt. Het vliegtuig stort neer bij de Haarweg, waar het geheel uitbrandt.

14 mei 1940
Uit veiligheidsoverwegingen gelast de burgemeester via de radio dealgehele evacuatie van de bevolking van Gorinchem. De inwoners moeten zich begeven in de richting Meerkerk en Utrecht. In Meerkerkaangekomen worden de Gorinchemers door militairen teruggestuurd. Het bevel tot evacuatie had niet mogen worden gegeven.

15-16 mei 1940
H.G. Winkelman tekent de overgave. Uit angst voor de bezetter berooft de joodse opticiën Nort, woonachtig Gasthuisstraat 13, zijn gezin en zichzelf van het leven: vader, moeder en drie kinderen.

bonnenboekjeEind 1940
De meeste winkeliers raken door hun voorraden heen, want deburgerij slaat aan het hamsteren. Daarom voert de overheidde distributie van levensbehoeften in.

31 januari 1941
Er vinden vernielingen plaats in de synagoge aan de Kwekelstraat.

6 februari 1941
Ingevolge een verordening van de rijkscommissaris moeten joodse inwoners zich binnen enkele weken melden bij de burgemeester: 139 ingezetenen laten zich registreren. Zo is precies bekend welke joden er zijn en waar ze wonen. Per aanmeldingsbewijs moeten ze nog ƒ 1 aan leges betalen.

8 februari 1941
In de binnenstad ontstaan verscheidene vechtpartijen tussen WA-mensen en burgers. Ook mengen zich soldaten van de Duitse Weermacht in het gewoel, die partij kiezen voor hun geestverwanten en diverse rake klappen uitdelen.

persoonsbewijs1 maart 1941
Alle burgers krijgen een uiterst moeilijk na te maken identiteitsbewijs met foto en afdruk van de rechter wijsvinger

Maart 1941
De zgn. gaarkeuken levert voor het eerst warme maaltijden af, welke vooral zijn bedoeld voor de minst draagkrachtigen. De uitdeelposten van de maaltijden zijn over de gemeente verspreid: Keizerstraat, Oude Lombardstraat, W.de Vries Robbéweg, Timorstraat en bij het station.

29 juni 1941
Verscheidene burgers dragen op de verjaardag van prins Bernhard een witte anjer. Tegen deze provocatie treden Duitse militairen ruw op terwijl ze ook een Evangelisatiebijeenkomst bij de visafslag
Buiten de Waterpoort verstoren.

30 juni 1941
De in Gorinchem gelegerde SS’ers treden op tegen jongelui die getooid zijn met rood-wit-blauwe speldjes, V-speldjes, uitgezaagde dubbeltjes met de beeltenis van Wilhelmina, knopen met een
leeuw, e.d.

8 op 9 juli 1941
Volgens de Duitsers is er een aanslag gepleegd op een schildwacht van de SS bij de voormalige IJselwerf aan de Krinkelwinkel. Uit onderzoek blijkt dat de militairen naar elkaar stenen hadden
gegooid waarbij een paar ruiten aan diggelen gingen en een schildwacht aan het hoofd gewond raakte. Zij probeerden zich vrij te pleiten door het verhaal van een aanslag te verzinnen. De Sicherheitspolizei
wordt erbij gehaald en een Obersturmführer stelt strafmaatregelen voor de gehele bevolking in het vooruitzicht.

20 juli 1941
Incidenten leiden ertoe dat de Ortskommandant Paulsen de burgemeester opdraagt Gorcumse burgers bijeen te roepen. Er zijn ongeveer 100 personen in de raadzaal aanwezig. Paulsen voert een half uur lang
heftig het woord. Hij wijst op het kwalijke optreden van de opgeschoten jeugd en de minachtende wijze waarop de bevolking de Duitse bezetting bejegent. Bij geen veranderingen kunnen ernstige maatregelen niet uitblijven.

Lees verder :

pdf 02-wo2_expositie.pdf

pdf 03-wo2_expositie.pdf

pdf 04-wo2_expositie.pdf